Yaşam

Mustafa Düzgünman’ın doğumunun 100. yılı

Necmeddin Ebrusunu geliştirerek daha estetik bir boyuta taşıyan ve papatya motifi ekleyen Mustafa Düzgünman Türkiye’de ebru sanatının önünü açan isimlerden biri. Doğumunun 100. yılı vesilesiyle Kubbealtı Neşriyat, onun hayatını anlatan Ahmed Yüksel Özemre’nin “Üsküdar’da Bir Attâr Dükkânı” adlı eserini, özel bir baskı ile yeniden okuyucularla buluşturdu.

Üsküdar Sultantepe Mahallesi’nde 9 Şubat 1920’de dünyaya geldi

Abdülbaki Efendi ve Aziz Mahmud Hüdayi camilerinin imamlığını yapan Saim Efendi ile Şükriye Hanım’ın ikinci çocuğu olan Düzgünman, Üsküdar Sultantepe Mahallesi’nde 9 Şubat 1920’de dünyaya geldi. Usta sanatçı, ilkokulu Ayazma Mektebinde okuduktan sonra babasının yanında aktarlık yapmaya başladı. Aktar dükkanında, dönemin meşhur sanatkarları, arif ve sufileriyle tanışma imkanı bulan sanatçı ayrıca Prof. Dr. Ali Alpaslan, Uğur Derman, Nezih Uzel, Ahmed Yüksel Özemre ile babası Hafız Nurullah Bey ile de Üsküdar‘daki aktar dükkanındaki sohbetlerde bir araya geldi. Bir taraftan ciltçilikle de ilgilenen Düzgünman, hocası Necmeddin Okyay’ın himayesiyle 1938’de Güzel Sanatlar Akademisi’nin Türk Tezyini Sanatları Bölümü’ne kaydoldu. Sanatçı, Okyay’dan eski tarz cilt ve ebru öğrendi. Daha sonrasında savaş şartları yüzünden okulu bırakan Düzgünman, baba mesleği olan aktarlığa geri döndü.

TRT’ye verdiği bir röportajda çocukluğunu şu sözlerle anlatmıştı:

“Babam Üsküdar‘da Aziz Mahmud Efendi Cami imamı ve hatibiydi. Tabii biz de o muhitte yetiştiğimiz için, camide musiki muhakkak lazımdır. Oradan bir merak oluştu. Ezan okumak, müezzinlik etmek filan derken, dini musikiyi çok merak ettim. O zaman Mızıkalı Hafız Muhiddin Efendi vardı Üsküdar’da. Ondan ve Çarşamba Tekkesi Şeyhi Hayrullah Efendi’den dini eserler geçtim. Mevlid tevşihleri, ramazan ve devran ilahileri… Bu şekilde epey yol almış olduk.” ifadelerini kullanmıştı.

Ebru dersi verdi

Mustafa Düzgünaman bir röportajında şunları söylemişti: “Ebru, tükenmeyen bir hazinedir. Bu kendi içinde, kendi kendini karakterini hiç bozmadan zaten tekamül ediyor. Bunun haricinde, modernizasyon gibi bir şey olamaz. Çünkü bu ecdat yadigarını, bunun tarihini yaşatmak mecburiyetindeyiz. Niye modernizasyon olsun? Bu nihayeti olmayan bir renk cümbüşü. Güzelliği tükenmiyor ki yeniden bir şeyler icad edilsin. Şimdi, zamanımızda resme kayan bir ebru tavrı görüyoruz. Onlara bakıldığı zaman bir yağlıboya manzarası, tablosu gibi bir şey oluyor, yani ebrunun dışına çıkılıyor. Aslında onlar da ebrudan yapıyorlar ama bakıldığı zaman yağlıboya manzarası izlenimini veriyor. Biz buna pek Türk Ebrusu filan diyemeyiz. ‘Çağdaş Ebru’ diyebilirler. Bizim ebrumuz karakterini bozmamalıdır hiç.” Düzgünman, Alparslan Babaoğlu, Fuat Başar, Aydın Gülan ve Sabri Mandıracı’nın da aralarında bulunduğu pek çok isme, ebru dersleri verdi. Ebru sanatında klasik anlayışa bağlı kalan sanatçı ayrıca “Tarz-ı Kadim” cildin örneklerini verdi, tesbihçiliğe, fotoğrafçılığa merak sardı ve dini musiki meşk etti.

Düzgüman çok sayıda şiir kaleme aldı

Düzgünman, bir kısmının güftesi kendisine ait olmak üzere farklı makamlarda yirmi kadar ilahi besteledi. Klasik ebruyu “Ebruname” adlı 20 kıtalık bir şiirle nazma aktaran Düzgünman, yazdığı bir mihrabiyede Aziz Mahmud Hüdayi’ye olan sevgisini şu dizelerle dile getirdi:

“Kıble-i mihrabımızdır, Hazret-i Pir Hüdai;

Sinede mehtabımızdır, Hazret-i Pir Hüdai;

Canda cananımızdır, hem dilde de imanımız,

Gönlümüzde sultanımız, Hazret-i Pir Hüdai”

Düzgünman ile hatıralarını “Üsküdar’da Bir Attar Dükkanı” adlı kitapta topladı.

Ahmed Yüksel Özemre 1996 yılında, 53 yıllık dostu Düzgünman ile hatıralarını “Üsküdar’da Bir Attar Dükkanı” adlı kitapta topladı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. “Geleneksel Sanatlar Serisi” kapsamında “Mustafa Esat Düzgünman ve Ebru” adlı prestij kitabı 2007’de okurların beğenisine sundu. Mustafa Düzgünman’ın doğumunun 100. yılı vesilesiyle Kubbealtı Neşriyat, onun hayatını anlatan Ahmed Yüksel Özemre’nin “Üsküdar’da Bir Attâr Dükkânı” adlı eserini, özel bir baskı ile yeniden okuyucularla buluşturdu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Send this to a friend